*นายประทีป ช่วยเกิด นักวิจัย สถาบันวิจัยเพื่อพัฒนาสังคม มหาวิทยาลัยขอนแก่น
เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2569 นายประทีป ช่วยเกิด นักวิจัย สถาบันวิจัยเพื่อพัฒนาสังคม มหาวิทยาลัยขอนแก่น เข้าร่วมการอบรมเชิงปฏิบัติการในหัวข้อ “Impact Pathway และ Design Thinking” ซึ่งจัดขึ้นโดยหน่วยขับเคลื่อนงานวิจัยและนวัตกรรมสู่เชิงพาณิชย์ กองบริหารงานวิจัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น ณ ห้องประชุม M3 อุทยานวิทยาศาสตร์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยได้รับเกียรติจาก รองศาสตราจารย์ ดร.จีรนุช เสงี่ยมศักดิ์ ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นประธานเปิดงาน พร้อมทั้งกล่าวถึงบทบาทสำคัญของการวิจัยและนวัตกรรมในการสร้างคุณค่าต่อเศรษฐกิจและสังคม ผ่านการพัฒนาผลงานที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้ประโยชน์และภาคส่วนต่าง ๆ อันจะนำไปสู่การสร้างผลกระทบเชิงบวกและการพัฒนาที่ยั่งยืน
กิจกรรมบรรยายพิเศษครั้งนี้ ได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ ดร.มนต์ชัย ดวงจินดา เมธีวิจัยอาวุโส คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นวิทยากรถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ด้านการสร้างผลกระทบจากงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง
การอบรมครั้งนี้มุ่งเน้นการปรับเปลี่ยนแนวคิดการทำวิจัยจากรูปแบบดั้งเดิมที่มุ่งเน้นการตีพิมพ์ผลงานทางวิชาการ ไปสู่การวิจัยที่มุ่งสร้างผลกระทบ (Impact-Oriented Research) ต่อสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม โดยเน้นให้ผู้วิจัยคำนึงถึงการนำองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์จริง ตั้งแต่การกำหนดโจทย์วิจัย การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การพัฒนานวัตกรรม ตลอดจนการสร้างมูลค่าเพิ่มและผลกระทบที่ยั่งยืน
วิทยากรได้นำเสนอแนวคิด “Research to Impact” ซึ่งอธิบายเส้นทางการพัฒนางานวิจัยจากการค้นพบองค์ความรู้ใหม่ (Invention) สู่เทคโนโลยี (Technology) นวัตกรรม (Innovation) และผลกระทบ (Impact) โดยชี้ให้เห็นว่า งานวิจัยที่มีคุณค่าไม่ควรหยุดอยู่เพียงการตีพิมพ์ผลงาน แต่ควรสามารถแก้ไขปัญหา สร้างคุณค่า และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนได้อย่างแท้จริง
ประเด็นสำคัญของการบรรยายพิเศษ คือ การเรียนรู้เครื่องมือ “Impact Pathway” หรือพิมพ์เขียวเส้นทางการสร้างผลกระทบจากงานวิจัย ซึ่งช่วยให้นักวิจัยสามารถวางแผนและเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากร กิจกรรม ผลผลิต ผลลัพธ์ และผลกระทบที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากโครงการวิจัยได้อย่างเป็นระบบ ทำให้งานวิจัยมีทิศทางที่ชัดเจน สามารถติดตามและประเมินผลการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นได้จริง
นอกจากนี้ ผู้เข้าร่วมยังได้เรียนรู้กระบวนการ Design Thinking ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนานวัตกรรมที่ตอบโจทย์ผู้ใช้ โดยเริ่มจากการทำความเข้าใจผู้ใช้และบริบทปัญหาอย่างลึกซึ้งผ่านเครื่องมือ Empathy Map และการสัมภาษณ์เชิงลึก (Empathy Interview) เพื่อค้นหาความต้องการและปัญหาที่แท้จริง (Pain Point) ของกลุ่มเป้าหมาย ก่อนนำข้อมูลมาวิเคราะห์ กำหนดประเด็นปัญหา สร้างแนวคิดใหม่ พัฒนาต้นแบบ (Prototype) และนำไปทดสอบกับผู้ใช้งานจริง
วิทยากรได้เน้นย้ำว่า “นวัตกรรมที่ดีไม่ได้เริ่มต้นจากเทคโนโลยี แต่เริ่มต้นจากความเข้าใจผู้ใช้” การพัฒนางานวิจัยในยุคปัจจุบันจึงต้องยึดหลัก Human-Centered Design หรือการออกแบบที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลางเพื่อให้ผลงานวิจัยสามารถตอบสนองต่อความต้องการของสังคมและตลาดได้อย่างแท้จริง ภายในกิจกรรมยังมีการฝึกปฏิบัติผ่าน Workshop ด้าน Impact Pathway Analysis การกำหนด Pain Point การระดมความคิดสร้างสรรค์ด้วยเทคนิค SCAMPER การออกแบบต้นแบบนวัตกรรม และการวางแผนธุรกิจด้วย Business Model Canvas (BMC)
สำหรับนักวิจัย สถาบันวิจัยเพื่อพัฒนาสังคม มหาวิทยาลัยขอนแก่น การเข้าร่วมอบรมในครั้งนี้นับเป็นโอกาสสำคัญในการพัฒนาองค์ความรู้และทักษะด้านการออกแบบงานวิจัยที่มุ่งเน้นผลกระทบต่อสังคม โดยเฉพาะการประยุกต์ใช้แนวคิด Impact Pathway และ Design Thinking ในการพัฒนาโครงการวิจัยด้านการพัฒนาสังคม การลดความยากจน การพัฒนาชุมชน และการสร้างนวัตกรรมเชิงพื้นที่ ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญต่อการพัฒนาประเทศและภูมิภาคลุ่มน้ำโขงในอนาคต กิจกรรมบรรยายพิเศษครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของมหาวิทยาลัยขอนแก่น ในการพัฒนาศักยภาพนักวิจัยและบุคลากรให้สามารถสร้างสรรค์งานวิจัยที่ไม่เพียงตอบโจทย์ทางวิชาการ แต่ยังสามารถสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน อันจะนำไปสู่การขับเคลื่อนระบบนิเวศนวัตกรรมของมหาวิทยาลัยและประเทศให้เติบโตอย่างมั่นคงในอนาคต
